İşçi Psikolojisi İş Hevesi
Yeni psiko-sosyolojik yaklaşımda, insanın merkezi sinir sistemi ile tüm çevrelerinde devamlı bir iletişim içinde oldukları kabul edilmektedir. Çalışan insanların topyekün sağlıkları açısından, iş ortamındaki çevre sorunları, sağlığa zararlı fiziksel ve kimyasal maddeler ile birlikte psiko-sosyolojik streslerin de ele alınması benimsenmektedir.
İnsanların davranışları bütünü ile içgüdüsel bir olgu olarak kabul edilmiyor ve insanın içinde bulunduğu sosyal çevrenin etkileri ile karmaşık bir davranış biçimi oluştuğu kabul ediliyor.
Günümüz endüstrilerinde insan tabiatının ve endüstriyel toplum içindeki davranışların incelenmesi yeni davranış ve beklentilerin ortaya çıktığını gösterir. Bu nedenle, insanların iş verimini korumak ve optimal bir düzeye getirebilmek için bazı yöntem ve önlemlerin bulunması gerekir. Psiko-sosyolojik temellere inerek çeşitli tip insanların işbaşındaki davranışlarını değerlendirmek yanında, işgörenlerin tüm davranışlarında içinde yaşadıkları sosyolojik ortam ve genel psikolojik streslerin de etkilerini incelemek oldukça önemli olmaktadır.
Psikolojik Sorunlar
Yorgunluk ve Bezginlik Sorunu
Endüstride yorgunluk ve buna bağlı sorunların incelenmesi sırasında, bu duygunun sadece yapılan işin fiziksel güçlük derecesine bağlı olmadığını göstermiştir. Psiko-sosyolojik açıdan önemli olan yorgunluk ise, fiziksel yorgunluğun dışında ve iş verimini tehdit eden bir diğer yorgunluk şeklidir. İş görenler bu tür yorgunluğu bezginlik ve bitkinlik olarak ifade ederler.
Bezginlik ve bıkkınlık nedeniyle ortaya çıkan bu tip yorgunluğun nedenleri şunlardır:
- yapılan işlerin monoton oluğu
- idarede disiplin eksikliği
- işçi çalıştırma gereksinimi ve işçi sayısı arasındaki dengesizlikler
- işe alma ve işe özendirme için teknik önlemlerin yetersizliği
- işçi seçme ve başarılı işçileri değerlendirme tekniklerinin ihmal edilmesi
Devamsızlık ve Psikolojik Nedenleri
Devamsızlık genelde, işçilerin çeşitli hastalıkları nedeniyle sağlık bakımına girmesi ve çalışamayacak kadar hasta olmaları nedeniyle de işe gelmemeleri sonucu görülür. Ayrıca, bir süre işten kaçmak için, sağlık nedenlerini bahane eden işçilerin olduğu görülür. İşten uzak kalmanın nedenleri incelendiğinde, işyerindeki psiko-sosyal ortamın önemli etkileri ortaya çıkmaktadır. Nitekim işçilerin rapor almalarına neden olan hastalıkların psikolojik nedenlerden kaynaklandığı görülür.
İşçilerin ruhsal ve sinirsel rahatsızlıklarının nedenleri incelendiğinde, çeşitli stres faktörleri saptanmıştır.
- haftada 75 saatin üzerinde çalışmalar
- kısa bir süre içinde çok iş değiştirme
- kalabalık bir aile ortamı yada tam tersine yalnızlık
- boşanmış yada dul olmak
- sosyal ilişkileri zayıf olmak
- işini sevmemek ve sıkıcı bulmak
- zeka ve beceriyi zorlayan işler yapmak yada tersine pek kolay ve sıkıcı işler yapmak
İş Hevesi Sorunları
Endüstride iş görenlerin iş hevesi ile ilgili çalışmalar; bu psikolojik durumun çeşitli yan etkileri olduğunu ve önemini ortaya çıkarmıştır. Genelde, işinden memnun olan insanın hamarat olacağı ve bunun aksi hallerde de iş görenlerin işlerini aksatacakları düşünülür. Bu varsayımla, işçilerin işlerinden memnun olmalarını ve hevesle çalışmalarını sağlayacak koşullar araştırılmalı ve uygulamaya sokulmalıdırlar.
İşçilerin iş verimini arttırıcı unsur olarak ücret arttırma denenmiş fakat belli bir süreden sonra bu sistemin pek yararlı olmadığı görülmüştür.
Bunun sebebi, ücret artışının iş hevesini oluşturmakta tek etken olmamasıdır. İnsanlar içinde bulunmaktan gurur duydukları bir toplum içinde bulunurlarsa daha iyi bir uyum gösterirler. Nitekim grupların verimlilikleri daha yüksektir. Grup çalışmaları iş hevesini arttırıcı bir faktördür.
İş hevesinin arttırılabilmesi için belli öncelikler gösteren, sağlanmış olması gereken gereksinimler şunlardır:
- organizmanın gıda ve su gibi önemli fizyolojik gereksinimleri
- iş çevresindeki tehlikelere karşı güvenlik gereksinimleri
- toplum içinde bir yer edinmek, insanlar ile yakın ilişkiler kurabilmek ve yeterli ölçüde rahat yaşayabilmek için gerekli yatırım gereksinimleri
- kendine güven ve kişisel saygınlığını koruyabilmek gereksinimi
- kendini kanıtlamak ve şahsen duyduğu heves ve heyecanların öngördüğü atılımlar için olanak bulabilmek gereksinimi
Yapılan araştırmalar sonucu, işçilerin iş hevesinin artırılması konusunda temel sorunlar ortaya çıkmış ve araştırmacılar bu konuları üç başlık altında toplamışlardır. Bunlar sırasıyla; amaçların belirlenmesi, eşitlik ilkesi ve iş görenlerin beklentileri şeklinde özetlenmiştir.
|